João Paulo Thomaz de Aquino werd geboren in Rio de Janeiro, Brazilië, en werd slechts enkele dagen later geadopteerd door een presbyteriaanse predikant en zijn vrouw: “Een geweldig ding dat God voor mij heeft gedaan.” João groeide op terwijl hij zijn vader gemeenten zag leiden in verschillende steden in Brazilië. Van jongs af aan was zijn roeping duidelijk: “Net als mijn vader wil ik voorganger worden.”
Tientallen jaren later werd João aangenomen als ‘Langham Scholar’ en is hij nu voorganger van een gemeente en docent theologie aan twee seminaries in Brazilië. Onlangs heeft Langham ook zijn proefschrift gepubliceerd.
João vertelt dat hij, toen hij hoorde dat hij geadopteerd was, jarenlang worstelde met zijn geloof. Maar op veertienjarige leeftijd, tijdens een bijbelkamp, werd zijn geloof opnieuw persoonlijk toen hij tot een vernieuwd inzicht kwam: “Ik begreep het evangelie.” Vanaf dat moment werd zijn eerdere verlangen naar een bediening als voorganger bevestigd. Op negentienjarige leeftijd ging hij naar het seminarie voor een bachelor theologie, en op tweeëntwintigjarige leeftijd werd hij bevestigd als predikant.
Een stad van scherpe contrasten
João woont en werkt in de uitgestrekte metropoolregio São Paulo, een stedelijk gebied van ongeveer 21 miljoen mensen. “Het is een enorme metropoolregio. Het is het meest ontwikkelde gebied van het land,” vertelt hij. São Paulo trekt mensen aan uit het hele land.
Het is een stad van kansen en ambitie, maar ook van scherpe contrasten, waar rijkdom naast armoede staat, en natuurlijke schoonheid bestaat te midden van diepe sociale uitdagingen en corruptie.
Brazilië blijft diepgaand religieus en spiritueel. Het katholicisme heeft van oudsher gedomineerd, vaak gevormd door syncretisme en spiritisme. Het evangelicalisme is de afgelopen decennia sterk gegroeid, met name pinkster- en neo-pinksterbewegingen, maar vaak zonder solide theologisch onderwijs. “We zijn een zeer religieus volk,” legt João uit.
Maar groei heeft niet altijd diepgang betekend. Veel mensen zijn nominaal in hun geloof of worden niet onderwezen vanuit een solide Bijbels fundament. “De evangelische kerk groeit hier in Brazilië enorm. Meestal gaat dat niet gepaard met goede theologie of goede bijbelprediking. Meestal zijn het alleen maar gevoelens en shows en dat soort dingen.”
Terwijl hij zich verheugt over de verspreiding van het evangelie, ziet hij een dringende behoefte aan sterkere theologische fundamenten. “We hebben meer theologie nodig, meer bijbelstudie, meer docenten die in staat zijn goede theologie te onderwijzen,” vertelt hij.
Studiebeurs
Die last vormt zijn leven en bediening. João vervult drie rollen: hij is adjunct-professor Nieuwe Testament aan het José Manoel da Conceição Theologisch Seminarie en aan het Andrew Jumper Graduate Center, onderdeel van het Mackenzie Presbyteriaans Instituut, een onderwijsnetwerk dat ongeveer 60.000 studenten in heel Brazilië bedient. Daarnaast is hij voorganger van een gemeente van ongeveer 300 leden in São Paulo.
João hoorde voor het eerst over Langham via docenten die zelf ‘Langham Scholar’ waren geweest. “Ik ben gevormd door Langham-afgestudeerden en toen kreeg ik zelf een studiebeurs van Langham,” legt hij uit. Na het afronden van een master in de Verenigde Staten wilde hij promoveren, maar financiële belemmeringen maakten dat onmogelijk. “Het was niet echt haalbaar… een doctoraat behalen is ontzettend duur.”
Dankzij de studiebeurs van Langham ging die deur open. Hij rondde zijn PhD (promotie) af aan de Trinity Evangelical Divinity School in Chicago. De financiële steun was cruciaal. “Zonder die steun was het niet mogelijk om daar te studeren.” Zelfs met hulp werkte hij onvermoeibaar: in zijn eerste jaar vertaalde hij theologische boeken om zijn gezin te onderhouden.
Langhams impact reikte veel verder dan financiering. João spreekt met warmte over de pastorale zorg die hij ontving. Zijn mentor informeerde regelmatig naar hem: “Hij belde me vaak en vroeg: ‘Hoe gaat het met je vrouw?’ ‘Hoe gaat het met je kinderen?’ ‘Doe je elke dag je stille tijd?'” Terugblikkend op die periode zegt João: “Nadat ik predikant was geworden, had ik nooit meer dit soort pastorale zorg ontvangen, en het was geweldig om zo verzorgd te worden.”
‘God is de uiteindelijke eigenaar’
Zijn proefschrift, later gepubliceerd door Langham Publishing, draagt de titel The Earth Is the Lord’s: Land Justice in Luke-Acts. Hij onderzocht het thema van het jubeljaar en landbezit in het Lucasevangelie, en betoogde dat ‘land-ethiek’ een centrale draad vormt in de theologie van Lucas. “Als land centraal staat in het jubeljaar, en het jubeljaar centraal staat in het Lucasevangelie, dan moet land zeer belangrijk zijn in het Lucasevangelie,” legt hij uit.
In het Lucasevangelie en Handelingen is God de uiteindelijke eigenaar is van alle dingen, aldus João. Gelovigen zijn rentmeesters, geroepen om hun bezittingen in te zetten voor het welzijn van anderen. “Als we land hebben, moeten we onthouden dat dit land niet van ons is, maar van God. Dus moet ik mijn land gebruiken op een manier die God behaagt,” vertelt hij. Dit wordt niet afgedwongen, maar vloeit voort uit een vernieuwd hart dat het goddelijk eigenaarschap erkent en vrijgevigheid beoefent.
Terug in Brazilië ziet João enorme kansen en een diepe nood. Brazilië is inmiddels een van ‘s werelds grootste zendende landen. Toch schiet de theologische opleiding tekort. “We hebben echt evangelische Bijbelwetenschappers nodig in Brazilië,” legt hij uit. In een land van meer dan 200 miljoen mensen schat hij dat er slechts ongeveer 50 evangelische gepromoveerde theologen zijn in Brazilië. “Voor ons enorme land is dat niets. We hebben kerken nodig die mensen vormen die de Heer liefhebben en de Bijbel begrijpen,” vertelt hij.
Veel predikanten houden van de Heer, maar hebben geen toegang tot gedegen theologische opleiding. Nu het evangelisch christendom zich uitbreidt, begint João iets nieuws te zien: nominaal evangelicalisme. “We beginnen de beweging van nominale evangelische christenen in Brazilië te zien. Dat was helemaal niet gebruikelijk,” vertelt hij. Zijn gebed is voor een opwekking die niet alleen wordt gekenmerkt door passie, maar ook door waarheid: “We hebben een opwekking nodig. Het soort opwekking dat kennis van de Bijbel heeft én heiligheid van leven.”
A historic milestone
João heeft een hart voor zijn land, opdat het Christus leert kennen. Naast zijn andere rollen hielp hij ook bij de oprichting van de Braziliaanse Evangelische Academie voor Bijbelstudies, om mensen te helpen de Bijbel op een betrouwbare manier te lezen. Daarnaast is hij betrokken bij inspanningen om het eerste evangelische theologische promotietraject in Brazilië te vestigen – een historische mijlpaal die het theologisch onderwijs voor generaties zou versterken.
Binnenkort zal João de overstap maken van senior pastor van zijn huidige gemeente naar een grotere gemeente met een pastoraal team. Deze stap stelt hem in staat zich volledig te richten op zijn academische bediening en de Braziliaanse kerk te helpen versterken: geworteld in de Schrift, rijk in theologische diepgang en trouw in zending.
Terugblikkend ziet hij Langhams rol als cruciaal. Het stelde hem in staat een promotiestudie te volgen, verbond hem met een wereldwijd netwerk en bood pastorale zorg tijdens een veeleisende periode in zijn leven. “Wetende dat er instellingen zijn zoals Langham die je kunnen helpen om te gaan studeren en terug te komen en je land te dienen – dat is enorm. Het is geweldig.”
[Dit artikel verscheen eerder op de website van Langham Australië.]